Groencontact 2026/3

Bomen leveren mensen voordelen op, maar ook nadelen. Deze zomer zijn beide zijdes van deze medaille ons op extreme wijze duidelijk gemaakt. Door de hitte golven snakten mensen naar boomschaduw. Tijdens een van deze hittegolven werd een Vlaamse stad veroordeeld tot een schadevergoeding door sterfgevallen vanwege een stormbreuk. Plots lijken alle bomen gevaarlijk, tal val schaduw zones werden afgezet voor het publiek, met wisselend succes. Dat terwijl er deze zomer meer dan 2000 Belgen stierven vanwege de hitte, en laat ons maar zwijgen over de dagelijkse doden in het verkeer. Zijn hittegolven en auto’s gevaarlijker dan bomen? Kunnen we een getal plakken op het risico dat bomen bevatten? Laat mij het je verklappen, het antwoord is… ja.

De Europese natuurherstelwet legt voor het eerst bindende doelen en deadlines op voor het herstel van biodiversiteit. Die gelden niet alleen voor klassieke natuurgebieden, maar ook voor landbouwgebieden en stedelijke omgevingen. Dat beteken t dat we allemaal mee in het biodiversiteitsbad moeten: lokale besturen, planners, ontwerpers, ontwikkelaars, (nuts)bedrijven, scholen en burgers. Een stad met meer groen is niet automatisch een stad met meer biodiversiteit. De vraag is dan ook hoe biodiversiteit zichtbaar, meetbaar en richtinggevend kan worden in keuzes over de inrichting van onze leefomgeving. De Universiteit Gent hanteert hiervoor een aanpak die biodiversiteit expliciet meeneemt in de ontwikkeling en het beheer van haar campussen. Die ervaring biedt een inspirerend voorbeeld van hoe biodiversiteit structureel kan doorwerken in afwegingen en beslissingen. Met dit artikel willen we uitnodigen tot verder denkwerk: hoe kunnen we biodiversiteit binnen uiteenlopende lokale contexten als volwaardige factor meenemen in de besluitvorming? Welke instrumenten en samenwerkingen zijn daarvoor nodig? De UGent-campussen vormen hierbij een proeftuin die enkele concrete aanknopingspunten aanreikt om dat gesprek te voeren.

Lees hieronder gratis dit artikel (Klik op de foto).

Met de nieuwe rubriek ‘Groencontact breekt uit’ willen we onze blik op openbaar groen verruimen. We geven experten uit binnen- en buitenland een forum om hun visie te delen op de uitdagingen en kansen voor openbaar groen, klimaat en waterbeleid in de komende jaren. Waar moeten we naartoe? Welke keuzes moeten we maken? En vooral: welke oplossingen liggen vandaag al binnen handbereik? In deze editie gaan we in gesprek met Roeland Samson. Hij is bio-ingenieur en hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen, waar hij het Laboratorium voor Milieu-ecologie en Stadsecologie leidt.

Stel je voor: je bent in je favoriete stad in 2056. Mensen rusten uit tussen de bloemen, vogels fluiten en insecten zoemen door de lucht. De grote bomen stralen wijsheid uit. Het is voor dit toekomstbeeld dat mensen zoals jij zich vandaag inzetten. Maar over dertig jaar is er een nieuwe generatie aan het werk. Zullen zij natuur in de stad even veel waarderen als jij? Dat hangt grotendeels af van hoe kinderen vandaag opgroeien en spelen. Want wie als kind in de modder wroet, draagt die liefde voor natuur een leven lang met zich mee.

Het klimaat verandert sneller dan bomen kunnen groeien. Sommige soorten ondervinden moeilijkheden om zich te handhaven terwijl nieuwkomers op het toneel verschijnen. In het dichtbebouwde Vlaanderen is het belangrijk om die verschuivingen te monitoren en zo te anticiperen op de soortendiversiteit in het klimaat van de komende decennia. Zowel in natuurgebieden als in stedelijke omgevingen onderzoeken wetenschappers hoe bomen reageren op een veranderend klimaat en wat we daaruit kunnen leren.

De druk op natuur in Vlaanderen neemt toe. Klimaatverandering, verdroging, versnippering, stikstof en de achteruitgang van soorten en habitats stellen het natuurbeleid voor grote uitdagingen. Tegelijk groeit de nood aan groen in steden en gemeenten: voor verkoeling, biodiversiteit, waterbuffering, gezondheid en leefkwaliteit. We spraken met Goedele Van der Spiegel, administrateur-generaal van het Agentschap Natuur & Bos, over de rol van lokale besturen, de samenwerking met steden en gemeenten en de kansen voor openbaar groen.

Gent bouwt al jaren aan een groene stad. Met de Gentbrugse Meersen, het Parkbos, de Vinderhoutse Bossen, Bourgoyen-Ossemeersen en het Wonderwoud beschikt de stad over vijf grote groenpolen waar natuur, recreatie en landbouw samenkomen. Via acht groenklimaatassen worden deze gebieden verbonden met de binnenstad, waardoor niet alleen fietsers en wandelaars, maar ook planten en dieren meer ruimte krijgen.

Bestuivers in Vlaanderen staan onder druk. Volgens het Bestuiversrapport van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek is 38% van de wilde bestuivers kwetsbaar, bedreigd of verdwenen. Tegelijk wijst het rapport ook op een belangrijke kans: lokale besturen beheren een aanzienlijk deel van het groen dat mee het verschil kan maken voor bestuivers. Voor lokale besturen ligt de uitdaging niet alleen in het creëren van nieuwe natuur, maar vooral in het versterken van bestaande bermen, houtkanten en andere groenelementen op een haalbare en betaalbare manier.

Het Waarnemings- en Waarschuwingssysteem voor ziekten en plagen in sierplanten van Viaverda bestaat 30 jaar. Sinds de oprichting ondersteunt het systeem siertelers en groenvoorzieners bij het efficiënt en duurzaam beheersen van ziekten en plagen.

Na een succesvolle editie lanceren we dit najaar opnieuw onze Groene Helden-actie! Want de mensen die elke dag zorgen voor het groen in onze steden en gemeenten, verdienen het om eens extra in de bloemetjes gezet te worden.
Dus roepen we alle groendiensten op om mee te doen. Stuur een foto en/of filmpje in en laat zien wie jullie zijn, wat jullie doen en waar jullie als ploeg trots op zijn.

Sinds de invoering van de vernieuwde hemelwaterverordening duiken geregeld dezelfde vragen op. Is dit materiaal nu waterdoorlatend of niet? Mag kunstgras wel? Zijn grind en grasdallen altijd toegelaten?

Telkens het kwik weer stijgt, krijgt het ziekenhuispersoneel het weer warm onder de voeten. Dat is niet zonder reden, want de (over)sterftecijfers swingen de pan uit. Als je dit artikel leest, is er waarschijnlijk alweer een update geweest van de sterftecijfers. Op het moment van schrijven, wordt 27 juni (voorlopig) benoemd als de op één na dodelijkste dag van deze eeuw. Enkel de grootste piekdag in sterf gevallen van de Corona-pandemie maakte meer slachtoffers.

Onze lesgever Peter Vandyck doorkruiste de voorbije jaren Vlaanderen om vormingen te geven aan groendiensten. Eén aandachtspunt kwam telkens terug: degelijk materiaal maakt een wereld van verschil. Het bepaalt niet alleen hoe efficiënt een ploeg kan werken, maar ook het werkcomfort, de veiligheid en uiteindelijk de kwaliteit van het onderhoud. Na het handgereedschap, de heggenschaar en de bosmaaier richten we deze keer de aandacht op de bladblazer. In dit artikel beperken we ons tot de hand- en ruggedrag en bladblazers.

Hoe maak je de meerwaarde van groen tastbaar? Met het Wandelend Bos. Deze tijdelijk e, maar volwaardige groene inrichting toont tussen april en oktober hoe bomen, vaste planten en onderbegroeiing een versteende plek kunnen omvormen tot een aantrekkelijke, koele en levendige ontmoetingsruimte. Het Wandelend Bos sluit naadloos aan bij het label PLUSgroen. Het project vormt een tijdelijke stap naar blijvende vergroening van de publieke ruimte. Door inwoners en beleidsmakers te laten ervaren wat groen doet voor leefkwaliteit, groeit het draagvlak voor duurzame investeringen.

Hoeveel plekken passeren we elke dag zonder ze echt te zien? Een vergeten hoekje naast een school, een binnengebied tussen woningen, een kerkhof, een oude boomgaard, een reststrook langs een beek, een klein pleintje dat zijn functie verloren heeft. Op het eerste gezicht lijken het gewone plekken, misschien zelfs plekken waar je achteloos voorbijwandelt. Maar kijk je met een andere bril, dan zie je plots mogelijkheden. Dan zie je geen verloren ruimte meer, maar een plek waar mensen kunnen vertragen, op adem komen en elkaar ontmoeten.Dat is precies de kracht van een luwte-oase.

Lees hieronder gratis dit artikel (Klik op de foto).

“Hij is begonnen.”  Op de speelplaats van mijn lagere school was dat de zin die alles moest oplossen. Wie hem het eerst en het luidst riep, had gewonnen. De juf trapte er zelden in. Ze haalde haar schouders streng op en zei dat het haar niet interesseerde wie begonnen was, wel wie de boel mee zou opruimen. Ik moest daar de voorbije weken opvallend vaak aan denken. Want ergens tussen het zoveelste nieuwsbericht over Europese bosbranden en de droogteproblemen bij ons door, is het debat over klimaatadaptatie ontaard in een ouderwetse speelplaatsruzie. En het is een onwezenlijke ruzie, want ze gaat volledig voorbij aan waar het over zou moeten gaan.